http://www.ad.nl/rotterdam/drechtsteden/2396187/Familiearchief_werpt_nieuw_l
icht_op_raadselachtige_dode****ker_Kinderdijk.html
woensdag 25 juni 2008
Nieuw licht op dode****ker
Door KEES VAN TOL
ALBLASSERDAM - Een lugubere vondst van ruim een eeuw geleden is onlangs
aan
de vergetelheid ontrukt: scheepvaartondernemer Jan Lels (1848-1933) groef
aan het einde van de 19de eeuw achter zijn huis een begraafplaats en een
kapel op.
Dode****ker al aangegeven op kaart uit 1542.
,,De geraamtes lagen keurig in het gelid met hun hoofden naar het westen
gericht, zodat ze de zon konden zien opkomen,'' scheef hij destijds in
zijn
dagboek.
Bijna geen mens wist nog van het bestaan van de toen al eeuwen in onbruik
zijnde dode****ker, laat staan nu, ruim een eeuw later. Alleen op een kaart
uit 1542 staat, op een vrij vage plek binnendijks langs de Noord, een
heuveltje getekend met een kruis erop. In bijna onleesbare letters staat
er:
'dat oude kerckhoff van leckerland'.
Tal van landkaartkijkers en geschiedkundigen hebben over de kaart gebogen
gezeten, zonder de plek van de oude begraafplaats te kunnen duiden. Laatst
nog wijdde de kort daarna overleden Aart Nederlof uit Nieuw-Lekkerland
enkele woorden aan de plek.
,,Van het kapelletje en het kerkhof is de exacte plaats vandaag vast te
stellen, maar het moet gelegen hebben achter wat nu nog restaurant/hotel
Kinderdijk is en destijds Nieuw-Lekkerlands grondgebied,'' scheef hij in
het
blad van de historische vereniging West-Alblasserwaard. Hij meent dat de
kapel in 1545 is verdwenen.
De 82-jarige A.M. Lels uit Wassenaar weet te vertellen dat zijn grootvader
Jan Lels, in 1884 een huis aan de (west) Kinderdijk bouwde op de plaats
waar
nu het Van de Valk-restaurant/hotel Kinderdijk staat. ,,Achter het huis
moest een tuin worden aangelegd. Het was een modderig stuk grond.''
Uit het nagelaten familiearchief van grootvader Lels blijkt dat zijn
ijverige tuinman bagger uit de boezem haalde die gebruikt werd om een tuin
te maken. Om nog meer grond te winnen, werd een sloot gedempt tussen huize
Lels en zijn buren. Die sloot vormde de grens tussen Alblasserdam en
Nieuw-Lekkerland. De nieuwe tuin van Lels lag aan de Alblasserdamse kant,
maar ooit was het Lekkerlands terrein.
,,Mijn grootvader was zeer geïnteresseerd in geschiedenis en moet zeker
geweten hebben dat er een kapel in de buurt moet hebben gestaan. Bij
graafwerk vond hij niet alleen puin, maar ook geraamtes van een kerkhof.''
Jan Lels beschrijft dat de geraamtes van de verlaten begraafplaats in
oost-westelijke richting lagen, overeenkomstig de christelijke
grafcultuur.
De beenderen werden geruimd. Uit het puin van de kapel bouwde ondernemer
Lels, die de wereldzeeën had bevaren, de contouren van de kapel zoals hij
dacht dat ze eruit hadden gezien. Van dit bouwsel werd een foto gemaakt
die
in het bezit is van A.M. Lels. Hij schat dat de kapel 24 meter achter de
dijk heeft gestaan.
De Duitsers sloopten in de Tweede Wereldoorlog de door Jan Lels weer
enigszins in ere herstelde kapel en ook het door hem gebouwde fraaie
woonhuis om er een tankmuur voor in de plaats te zetten. Meer weet A.M.
Lels
ook niet te vertellen. Naspeuringen in de vele andere nagelaten stukken
van
zijn grootvader hebben hem niet wijzer gemaakt.
Hij heeft wel een idee over het stichtingsjaar van de kapel en waarom het
gebouwtje juist daar werd gebouwd, ver van de dorpskernen van Alblasserdam
en Nieuw-Lekkerland. De bouw is volgens hem indirect het gevolg van een
dijkdoorbraak in 1373, waarbij een deel van Alblasserdam voorgoed door de
golven werd verzwolgen.
Na deze rampspoed volgde snel een nieuwe bedijking. ,,Vrijwel zeker is wel
dat een deel van de dijk van de Alblasserdamse kant is gebouwd tot aan de
plaats van de kapel en aan de Lekkerlandse kant het andere deel,'' denkt
Lels. ,,Het punt van samenkomst van de dijkring was een kapel waard in die
tijd.''
|
